Pieter van Woensel (1747–1808)

beeld: Portret van Pieter van Woensel, Franciscus Sansom, naar Pieter Wagenaar (Jr.), 1790 (via Rijksstudio, publ. dom.)

(… WERK IN UITVOERING …)

De arts, schrijver en tekenaar Pieter van Woensel is een van de meest belangwekkende figuren in de nadagen van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Als satiricus en criticus van zijn tijd kent hij in het Nederlandse taalgebied geen gelijke. Van internationaal belang zijn de verslagen van zijn reizen naar Turkije, de Krim en Rusland. Van deze ‘Aanteekeningen’ is nu de eerste volledige Engelse vertaling, met uitvoerig commentaar verschenen.

cornelis-van-noorde-haarlem

beeld: Stadhuis van Haarlem, Cornelis van Noorde, 1764 (Rijksstudio, fragment)

Jonge jaren

Van Woensel groeide op in zijn geboortestad Haarlem als zoon van een arts in een vrijzinnig, remonstrants gezin. Na de Latijnse school volgde een studie aan het Remonstrants Seminarie in Amsterdam, die hij echter na twee jaar afbrak. In Leiden studeerde hij vervolgens medicijnen en rondde deze opleiding eind 1770 succesvol af met een promotie.
 Een jaar later reisde hij voor het eerst naar St. Petersburg, waar hij de latere admiraal Jan Hendrik van Kinsbergen leerde kennen. In 1780 keerde hij terug naar de Republiek en kreeg hij een aanstelling als marinearts in Amsterdam.

Arts en publicist

Naast zijn werk als arts maakte Van Woensel naam als publicist. In 1780 bracht hij het weekblad Monitor of vertoogen, betrekkelijk tot de staatkundige en zedelijke huishouding der Nederlandsche Republiek, en tot andere gewichtige onderwerpen uit en een jaar later het boek De Tegenwoordige staat van Rusland.

cartoons-pieter-van-woensel

beeld: spotprenten van Pieter van Woensel (via Rijksstudio)